Espertou cun sentir preguiceiro que lle impediu brincar da cama no mesmo momento de parar a alarma do seu celular. Loitou, por uns intres, contra un sentimento baleigán que lle impedía se levantar. Porén, venceu a preguiza e comezou a afrontar os quefaceres do día. Mentres degustaba o seu rutineiro café con galletas mantivo algunhas conversas coa súa muller e cos seus fillos, para logo, se despedir deles cos bicos e as apertas de sempre. Coma un bo profesional, comprobou que tiña todos os aparellos necesarios para ao seu traballo e saíu da súa casa como calquera outro día. 

Ao chegar, saudou aos seus compañeiros de xeira e vestiu o traxe de rigor, sorrindo ante as comúns charabiscas. O experimentado home tomou o estreito camiño e baixou paseniño polo cantil. 

Xa no mar, mentres procuraba con dignidade e afouteza o sustento para a súa familia, unha grosa onda inesperada provocou que perdese o equilibrio e a súa cabeza bateu contra unha rocha. O seu corpo ficou inerte até ser rescatado das augas. Ao pouco, a súa alma partiu cara ao alén dos homes bos e xenerosos, sen despedidas. E o mar comezou a recender a rosas.

 © Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


O patrón espertou antes de que o canón dos militares anunciase a hora do orto. No albor dunha mañá neboenta, Jorge Chao, dispúxose a preparar os aparellos necesarios para saír a probar o motor da nova embarcación que construíra, O Brisa.

Vivía nunha fermosa, pero vella, casa de pedra, a menos de dez metros das augas da ría do Baño, tamén chamado Esteiro. A pequena praia d'A Redonda de abaixo, no concello de Mugardos, era o lugar de onde partían todas as embarcacións construídas polo patrón, todo un bo carpinteiro de ribeira. Jorge Chao era mecánico naval retirado da antiga empresa nacional Bazán. Tiña moita experiencia e sapiencia profesional, moitos dos pescadores do lugar acudían xunto a el cando precisaban algún tipo de arranxo nas súas embarcacións. Era un home bo e xeneroso, de moi estupendo trato, moi correcto e educado. Todo un exemplo de persoa.

Dende a ventá da súa casa podía ver e presenciar perfectamente a entrada e saída de barcos na ría de Ferrol. Tiña boa conta deles, tanto dos barcos militares como dos barcos que transportaban carbón, madeira ou outro tipo de mercadorías dirixidas ao peirao ferrolá. Tiña a experiencia necesaria para navegar toda a ría. Era coñecedor de todos os recunchos e abrigos que ofrece o Golfo  Ártabro, o Sinus Artabrorum.

Naqueles temperás albores do día saíu a navegar. Saíu debagariño, escoitando o son do motor, tentando descubrir nel calquera tipo de anomalía mecánica. A experiencia dá para moito. O día antollábase bretemoso; unha espesa néboa asolagaba toda a paisaxe ferrolá, cubríndoa enteira, coma se fose unha inmensa nube de azucre. Pero, ao patrón, nada diso lle ía impedir cumprir coa tarefa que se propuxera aquela mañá, a posta a punto do Brisa.

O silencio da ría era profanado por pequenas embarcacións coma a do patrón, algunhas delas saían á faena, outras realizaban o tránsito cara ao interior do peirao ferrolán e outras facían o tránsito cara ás diferentes localidades da contorna. O son do gruar das gaivotas era a música que os acompañaba. O patrón ficaba contento, pois xa chegara á conclusión de que o motor estaba en perfectas condicións de funcionamento, todo lle ía moi ben. Deleitouse na navegación coa prudencia que lle caracterizaba e dirixiuse cara á saída da ría para probar a embarcación na ría de Ares.

Virou o leme e dispúxose a pasar entre o castelo da Palma e a Fortaleza de San Filipe, saíndo da enseada do Baño. Pero xusto, nese momento, unha inmensa sombra cubriu toda a contorna. O vello patrón, sorprendido, logrou escoitar o forte e grave estrondo que proviña dun xigantesco buque que entraba na ría ferrolá. A modo que reaccionou, puido virar o leme a tempo para non chocar contra a grande mole do buque, un grandioso barco militar que lentamente foi ocupando a estreita pasaxe entre os castelos.


Jorge Chao, non puido facer outra cousa que realizar unha acción paralizante do motor e virar cara as rochas, para evitar arremeter contra O Dédalo, o antigo portaavións da Armada Española. Esperou un bo anaco de tempo co medo no corpo, esperando a que pasase aquela impresionante mole de ferro flotante.

Tivo que soportar as axitadas augas, pois as ondas xeradas polo portaavións estiveron a piques de facelo envorcar. Mais ao final, todo foi ben. Puido observar con tranquilidade a grandiosidade daquela xigantesca embarcación. Porén, co medo metido no corpo, xirou o temón e transitou lentamente cara a enseada d’A Redonda, para dar por finalizada a aventura daquela mañá e recapitular sobre o sucedido.

Por mor de estar atento ao son do motor do Brisa, acompañado pola visión bretemosa daquela mañá, incorreu nun despiste que case o fai colidir contra o mesmo buque insignia da Armada Española. Dende aquela; tomou boa conta, e se antes xa era precavido, redobrou a súa prudencia á hora de saír ao mar nos días bretemosos.

Enseada do Baño, A Redonda [Mugardos, A Coruña]

Unha curiosa experiencia que tempo máis tarde puido contarlle aos seus netos agasallándoos cunha evocadora reminiscencia do seu pasado.

O Brisa navegou moitos anos as augas da ría ferrolá, e o patrón, o carpinteiro de ribeira Jorge Chao, continuou a traballar e a construír novas embarcacións, cada unha delas coa súa propia historia.

As augas salgadas da nosa ría están impregnadas de multitude de vivencias que foron, e serán, espalladas polas vellas memorias.

© Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


Laura atopouse freando de súpeto o seu automóbil tras divisar unha luz branca que cruzou a estrada pola que circulaba nunha noite escura. Nun principio pensou nun animal, pero nada xacía diante do seu coche, cruzado no medio dunha curva. Asustouse. Quedou petrificada observando como as luces dun gran vehículo se lle achegaban a gran velocidade. Non o soportou, desmaiouse. O coche de Laura ocupaba os dous carrís. A muller tiña o seu corpo inerte e a cabeza apoiada no volante.

O camioneiro pouco puido facer para non chocar contra o coche. O último que viu, grazas as luces, foi que non interior do coche había unha muller loura coa cabeza apoiada no volante. Nada puido facer para evitar tal envite. Finalmente arroiou o coche e desprazouno varios metros e depositouno na beira da estrada.

Tras un breve silencio se escoitou abrir a porta do camión, saíu o condutor cambaleándose mentres se dirixía cara ao coche para intentar rescatar á muller. Sorprendeuse tremendamente ao observar que non había ninguén no seu interior. Os cristais das ventás da parte dianteira estaban intactos, polo que non era posible que saíse disparada a súa ocupante. Realizou un rastrexo visual pola zona, buscando a alguén malferido, pero ninguén había nese lugar ademais del. Decidiu chamar á policía para aclarar o sucedido.

O camión, cruzado na estrada, foi rexistrado a fondo por cinco gardas, mentres outros tantos precintaban o lugar. O chofer achábase sentado nun coche patrulla, dous axentes de paisano interrogábano mentres consultaban os seus datos persoais pola radio. O condutor do camión sentíase apesarado e sorprendido. Nunca lle sucedera tal cousa. Onde estará esa muller?, pensaba.

Os gardas cansaron de buscar polas inmediacións sen atopar nin un rastro da muller desaparecida. Sabían que era ela porque encontraran a documentación no interior do vehículo, pero, polo demais, nada de nada. Algún dos gardas chegou a dubidar do condutor dicíndolle que todo aquilo parecía unha montaxe. Pero de montaxe nada.

Fíxose o día, unha grúa encargouse de retirar o coche e levalo ás dependencias policiais, e comezou a levarse a cabo unha investigación. O condutor do camión sinistrado foise para a súa casa coa sensación de ter sufrido algún tipo de suceso paranormal. Pero iso non llo dixo aos gardas por medo a que o tomaran por tolo.

Laura espertou sobresaltada. Vaia sono tivera! Mesmo suaba. Sooulle o teléfono, era a policía. Comunicáronlle que o seu coche sufrira un accidente. Preguntáronlle se sabía algo diso, pero ela non soubo que dicir. Os axentes informárona de que en breve se presentarían na súa casa para interrogala sobre a situación do vehículo. Ela, unha vez rematada a conversa, asomou á ventá e comprobou que o seu coche estaba aparcado fronte ao edificio, tal e como o deixara o día anterior. O certo é que pensaba que o pesadelo fora moi real.

Estaba nerviosa mentres paseaba por toda a estancia do seu salón, e púxose inda máis cando chamaron á porta, eran os axentes da lei. Nada máis abrir, presa dos nervios e a tensión, padeceu un síncope e derrubouse, caendo no chan diante dos gardas.

-       - O seu coche apareceu escangallado … [Comentáronlle os gardas unha vez que se repuxo do esvaecemento].

Informárona de todo, e de que non foron quen de obter outras pegadas que non fosen as dela. O que indicaba que tan só ela estivera no vehículo. Propuxéronlle acudir á comisaría para falar co condutor do camión, e alí, o condutor tan só recoñeceu a súa melena. Laura non podía máis, e ao non ter respostas ás preguntas dos axentes decidiu contarlles o seu pesadelo, cuns  detalles que confirmaban a versión do camioneiro. Relatoulles o seu soño, contoulles que algo se lle cruzou na estrada e que para esquivalo tivo que manobrar, ao facer unha brusca manobra calándoselle o coche no medio do dous carrís, e que ao ver as luces do camión achegarse desmaiou. Díxolles que o seguinte que lembraba despois diso era espertar sobresaltada na cama da súa casa tras escoitar o son do teléfono.

Os axentes non podían crer o que estaba a pasar. A muller que afirmaba que todo aquilo foi un pesadelo. O camioneiro que chocou contra o coche da muller. O coche sinistrado é o coche da muller, pero o mesmo coche, resulta que tamén se atopaba aparcado fronte ao edificio onde reside e en perfecto estado. As indagacións dos axentes levounos a confirmar que o coche sinistrado é o mesmo que o coche que está fronte á vivenda de Laura. Os dous coches parecen ser exactamente iguais, coa mesma matrícula e o mesmo número de bastidor, algo incrible. Laura non vai dar parte ao seguro porque en teoría o seu coche está intacto. O camioneiro a preguntar como ían saír daquela situación.
Laura chegou á conclusión de que sufriu algún tipo de teletransportación no momento previo á colisión co camión. Aquilo salváralle a vida. Estaba convencida de que aquela luz esbrancuxada coa que se atopou tiña algo que ver co asunto. Pero como ía contar iso á policía? Que ían a pensar dela? Un burato de verme?  Unha porta ou oco dimensional?

Como Laura non puido demostrar que non estaba no seu coche aquela noite, tivo que facerse cargo dos gastos e das multas correspondentes polas diferentes infracción incorridas antes do impacto co camión. Algo inaudito, se valoramos, que tras a forte colisión debera ter algún tipo de lesión corporal. En troques se atopaba en perfectas condicións físicas. Fose o que fose, a lei non atende a contos paranormais. Mellor ser teletransportada e, pagar os gastos que fosen, que perecer baixo os ferros do coche.

© Relato creado por Xurxo M. Gago Chao



No ano mil novecentos noventa comeza a Escola Obradoiro Pedra e Mar, cun curso do INEM de seis meses de duración, no centro de A Gándara (Ferrol), no que se instruíu a cincuenta xoves en distintas materias e teorías das distintas especialidades, antes de comezar a etapa de traballo na estrada baixa do porto de Ferrol cun contrato de aprendiz, e onde estaba proxectada a construción dunhas naves para afrontar a construción dun muro de pedra de cantaría, forxa e albanelaría, para pechar e limitar o aceso ás instalacións portuarias da estrada mencionada. Tamén, proxectouse a actuación en diversas praias de Ferrolterra para conservar as dunas e colocar diversos paneis informativos sobre as correntes das zonas en cuestión, algo que correspondeu á especialidade de medio ambiente.

Eu formei parte da especialidade de Forxa, onde aprendín as artes e o oficio da man do experimentado ferreiro Don Vicente Leirachá. Dende o ano mil novecentos noventa até xullo de mil novecentos noventa e dous formeime como ferreiro. Inda que, antes de comezar a construción da verxa forxada, tivemos que construír a estrutura metálica das naves que acollerían as especialidades de forxa, cantaría e albanelaría. Ademais, entre todas as especialidades restauramos os distintos edificios que acollerían as aulas e as oficinas e despachos de dirección. Con todo, saneouse aquela zona vella do porto e converteuse durante ano e medio nunha escola obradoiro, nunha zona revitalizada e dinámica na que se formaron cincuenta persoas en diferentes especialidades.

 

Moitas das pezas da actual verxa forxada foron traballadas por min, moitos puntos de soldadura e, algún cordón tamén. É un orgullo a día de hoxe observar a verxa cada vez que circulo pola estrada baixa, e cando iso pasa, veñen as lembranzas sobre aquel tempo traballando como ferreiro aprendendo do mestre Leirachá. Tamén é certo que aprendín moito dos compañeiros e compañeiras cos que coincidín e dos mestres e mestras que tan ben se aplicaron con nós.


O proxecto consistía en pechar a estrada baixa até a porta do tren, pero o período asignado á escola obradoiro finalizou sen que se conseguise o obxectivo. Polo tanto; a Xunta do Porto de Ferrol, decidiu nos animar, a uns cantos de nós, das especialidades de forza, cantaría e albanelaría, a nos xuntar nunha cooperativa limitada para nos conceder a contrata dos tramos de verxa forxada que faltaban por facer. Finalmente, constituímonos como cooperativa especializada en obras en xeral de cantaría, albanelaría e forxa e encargámonos de continuar o peche da estrada baixa do porto até a porta do tren. E así foi, conseguimos un contrato profesional de operarios de terceira, de seis meses de duración, e comezamos a traballar tendo á nosa disposición as mesmas naves que foran utilizadas cando a escola obradoiro.


Neses seis meses; convertémonos en todos uns profesionais dos distintos gremios e, con esforzo e bo facer, fomos achegándonos ao final do traballo, completando todos os tramos restantes. Conseguimos cubrir boa parte da estrada baixa de muro de pedra de cantaría e de verxa forxada nas mesma forxas construídas nas naves levantadas polo alumnado da escola obradoiro. Toda unha verdadeira historia de progresión profesional e de bo facer, tan bo, que a día de hoxe alí seguen as verxas e os muros a presidir a face máis vella de Ferrol Vello.


Como anécdota, mencionar que, as autoridades portuarias daquela época prometérannos a colocación dunha placa conmemorativa, preto do último tramo de verxa, onde figurarían os nomes de todos os albaneis, canteiros e ferreiros que participamos no peche da estrada baixa do porto de Ferrol, que levaba máis de oito anos pechada á circulación. Pero, por desgraza e para confirmación de que as promesas as leva o vento, a colocación da placa mencionada nunca se produciu.

Queda en nós o orgullo de participar naquel proxecto, e anos máis tarde, xa con fillos e fillas, poder lles ensinar o resultado perdurábel no tempo daquel grata experiencia formativa laboral.

 
Despois da finalización da obra, a nosa Cooperativa Construnor S.L., desfíxose por falta de perspectivas, xa que non íamos ser capaces de competir nos concursos con empresas con mellores medios e recursos que nós, tales como Abeconsa e Dragados, entre outras. Polo tanto, moitos dos integrantes da cooperativa tomaron outros camiños, e ao final, cada un de nós aventurouse a outros retos laborais poñendo fin a aquela aventura empresarial.


Comentar, que a poucos metros de onde traballei durante aqueles anos, naquela estrada baixa do porto, morría a miña bisavoa Leocadia, peixeira atropelada por un autobús da Armada Española un negro día do mes de agosto do no ano mil novecentos sesenta e tres, mentres camiñaba cara a Serantes empurrando o seu carro de rodas, que contiña varios cestos cheíños de sardiñas. A Peixeira Leocadia: http://www.galaicum.gal/2017/05/leocadia.html

A miña vida; os meus herdeiros, o meu destino, sempre ligado a Ferrol Vello…



© Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


Xaquín escoitou ruídos no medio da noite, axudado polo clarexar da lúa camiñou directo cara á onde se atopaban as ovellas. De súpeto, asustouse cando viu chegar dous lobos que correron  de tal maneira que o tiraron ao chán. Quedou inmobilizado polo medo, non sabía como actuar nese momento. Por sorte, os animais fuxiron e puido levantarse para comprobar o que estaba a pasar. Non o podía crer, non podía ser que de novo atopase as súas ovellas mortas, xa non sabía como facer para evitar os continuos ataques dos lobos na súa propiedade. Denunciou de novo aos lobos antes as autoridades correspondentes.

As autoridades informaron ao xuíz, e este, emitiu unha orde de busca e captura contra os lobos asasinos de ovellas. As autoridades acudiron ao bosque na busca dos lobos para poñelos a disposición xudicial, pero non os deron atopado. Preguntáronse se en caso de ver algún espécime saberían recoñecer aos culpábeis para detelos, a orde dos xuíz non os describía, polo que lles ía ser moi difícil dar cos autores do crime. Tras varios días de busca detiveron a dous lobos adultos, feros, que opuxeron moita resistencia, polo que houbo que durmilos e atarlle as patas para poñerlles un bocal. Ao chegaren ao xulgado designáronlles un avogado de oficio que protestou ante o xuíz polo denigrante trato que estaban a recibir os detidos. O xuíz ordenou desamarrar as patas dos lobos detidos e decretou para eles prisión incondicional. 


Os animais comezaron a espertar cando xacían no chan do calabozo, estaban un ao lado do outro, non tardaron en erguerse unha vez que recuperaron de todo a súa consciencia. Pouco a pouco, comezaron a sentirse inquedos. Ficaron un breve instante mirándose para os ollos, até que, cun movemento simultáneo, comezaron as raspar o bocal coas súas patas traseiras para tentar zafarse del. Conseguírono, pois os gardas xa lles deixaran as correas frouxas para que puidesen quitalos e comer e beber. Os lobos pasaron a noite deitados no chan, un fronte ao outro, mirándose con ollos tristeiros, preguntándose que era aquel lugar e que facían alí. Ao pouco, chegou un garda cun pratos de madeira enchidos de carne de porco fresca e deslizounos baixo a apertura da porta do calabozo. Comeron e beberon. Gruñíronlle ao garda mentres ficaban pegados aos barrotes, como dicíndolle, que se puidesen, matábano. 

Ao parecer, aquela mesma mañá celebraríase un xuízo rápido contra eles.

A sala do xuízo estaba chea de xentes de todas as idades e condicións, cada quen acomodado no seu lugar correspondente segundo a súa clase social. A matanza realizada polos dous lobos espertou moita expectación na sociedade. Os lobos foron encerrados en grandes gaiolas e trasladados nuns carros até diante do mesmo xuíz. Tiñan o bocal posto e ficaban ergueitos e ameazantes a pesar de estar tras os ferros.  Comezou o xuízo.

O avogado da acusación contou que os acusados foran sorprendidos en flagrante delito de asasinato das ovellas de Ramiro Rebixo; e que, ademais, este recoñecéraos e reafirmase que eran os lobos asasinos. Precisou que os lobos mataran a catro ovellas e que degustaran parte dos seus restos deixándoas desfeitas e ensanguentadas, engadiu que os acusados fuxiran tras cometer aquel sanguento delito sendo sorprendidos na súa fuxida polo propio Ramiro.

Nun momento dado, antes de que o avogado da defensa procedese a aproveitar a súa quenda,   o señor maxistrado tivo que chamar á orde ante o impresionante balbordo xerado polas persoas presentes na sala. Finalmente, o avogado da defensa, puido proceder a expoñer o seus argumentos.

O letrado comezou a dicir que dende tempos antiquísimos os seres humanos cazan animais para alimentárense, que sería imposible imaxinar o avance e o progreso da humanidade sen o alimento que achegaron as carnes de miles e miles de billóns ou billóns de billóns de animais mortos nas mans dos seres humanos. Ergueito e enérxico, gritou:

- Con todo, os seres humanos ben poden sobrevivir consumindo outro tipo de alimentos como as froitas ou as verduras, ¿por qué non elixiron ese camiño? Ante isto, ¿pódese dicir que os seres humanos durante miles de anos asasinaron infinidade de animais? Señoría, se a resposta é non, ¿por qué uns lobos que procuran alimento para comeren si son uns asasinos? E señoría, se a resposta é si, ¿por qué non xulga tamén a toda a humanidade por asasinar animais durante toda a súa historia? Que tipo de castigo van sufrir uns lobos por procurar alimento fóra do seu territorio deforestado e despoboado de alimentos para eles? Non é culpa do ser humano que estes lobos hoxe en día estean famentos? Non é normal que un ser vivo con fame procure alimento para sobrevivir? Pois iso fixeron estes seres que tedes encerrados baixo barrotes de ferro, comer para sobrevivir. Se hoxe; neste xuízo, sae un condena para estes animais, deberase condenar a tamén á humanidade enteira.

Inda que por momentos da súa alocución foi increpado, nese momento, o silencio na sala fíxose sepulcral; tras uns segundos eternos sen ruído algún, toda a sala comezou a aplaudir. A cara do letrado da acusación era todo un reflexo de contrariedade, enfado e carraxe xuntas. O xuíz ordenou silencio de novo. Levoulle un tempo divagar a súa resolución, pero finalmente dispúxose a dar un veredicto. De novo silencio. Ordenou poñerse en pé a todos os presentes e  sentenciou a absolución e posta en liberdade dos lobos acusados entre unhas poucas protestas e unha morea de aplausos e gabanzas sobre a súa decisión.

Finalmente, os lobos que entraran a comer nas terras de Ramiro Rebixo para desgustaren  varias ovellas foron postos en liberdade. O xuíz convidou a Ramiro a buscarlle unha solución máis axeitada á seguridade das súas ovellas. Aquel día todas as persoas presentes marcharon para os seus fogares debatendo e reflexionando sobre o xuízo acontecido. A noite seguinte, os mesmos lobos, entraron na terra dun veciño da zona e desgustaron doce galiñas e un galo. O veciño desestimou o dereito de presentar unha denuncia contra os animais argumentando que os pobriños algo tiñan que comeren. 

E así, con todo, os lobos protagonistas desta historia, ficaron preguiceiros e ledos á beira dun gran carballo. 

Noutros tempos da humanidade, na idade media, celebráronse numerosos xuízos contra animais, animais aos cales se lles designaba un avogado de oficio que empregaba todas as súas artes na defensa do animal acusado. Algúns foron condenados a morte, outros no compareceron no xuízo e outros foron absoltos de toda culpa. A historia narrada con anterioridade é un relato de ficción baseado neste curioso feito de xulgar aos animais.


Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


Hai feitos impregnados na liña temporal da nosa historia que pasan desapercibidos neste presente tan diverso que vivimos. Este presente tan tecnolóxico e motorizado de hoxe en día obriga a botar unha ollada ás leccións de vida que deron, en tempos moi difíciles, moitos dos nosos devanceiros. Sobre todo as mulleres, sobre todo as peixeiras, de quen vai esta historia.

Aprendeu as mañas e os oficios dunha profesión dura e sacrificada que obrigaba a pasar as horas soportando o frío e a humidade. Todas as peixeiras dependían das capturas dos barcos de pesca que saían á faena. O porto de Ferrol Vello, o peirao de Curuxeiras, era o principio dun longo percorrido na procura do sustento para as súas familias. A lonxa; era para elas, coma as oficinas da bolsa de Wall Street para os investidores, un lugar onde tiñan que demostrar toda a súa pericia para poder lograr unha mercadoría boa e a bo prezo. A lonxa; un lugar de encontro e desencontro, de negocios e discusións, un lugar de solidariedades varias, un lugar onde convivían xuntos o compañeirismo e a competencia. Cada quen teimaba polo seu e polo sustento dos seus. 

A señora Leocadia era unha peixeira ambulante que con esforzo e tesón percorreu durante máis de cincuenta anos, case toda a súa vida, o traxecto dende Ferrol Vello até Serantes ofrecendo peixe a quen ben quixese mercarllo. Era veciña da rúa do Castro número dezaseis do barrio de Ferrol Vello. Durante décadas camiñou cun paxe na cabeza que contiña a mercadoría do día para ofrecérllela aos seus clientes, até que, anos máis tarde, o seu fillo pequeno construíulle un carro de man de madeira e rodas de ferro, un carro que enchía de cestos con peixes de diferentes variedades, sobre todo sardiñas, peixes ben resgardados con xeo para manterse fresquiños. A novidade do carro de man facilitou en gran medida o seu labor ambulante, pero, inda así, era moito o esforzo que tiña que empregar para tirar do carro polas vellas rúas empedradas ferrolás. Anos máis tarde, o seu amañado fillo, púxolle ao carro unhas rodas de goma que melloraron moito a súa manexabilidade.




Leocadia era unha muller baixiña, pero forte e ben posta, de pel engurrada e un moño de pelo negro e branco na súa cabeza. Vestía con mandís de cores escuros ademais da típica faldriqueira da cor do millo onde gardaba unha latiña cos cartos para a compra e a venda do día. Unha muller loitadora con tres fillos que manter. Leocadia non faltou un día ao seu traballo a pesar da chuvia e do vento, a pesar do frío e das dores, ou mesmo das enfermidades varias que tivese que soportar.

Un día calquera, dun ano calquera da segunda década do século vinte, o marido de Leocadia díxolle que ía a mercar tabaco. Non apareceu ese día, nin ao outro, nin ao outro máis. Non apareceu ao ano de marchar a polo tabaco, nin aos dous anos, nin aos cinco, nin aos dez. O marido da loitadora Leocadia apareceu de súpeto; outro día calquera, case vinte anos despois, xa na década dos anos corenta, cos seus tres fillos xa ben mozos e criados de maneira teimosa e sacrificada. Jorge apareceu diante dela cando esta se dirixía de camiño a Serantes, apareceulle vestido cun traxe moi usado e descolorido e cunha maleta vella dun marrón escuro corrompido polo tempo. E díxolle:

- Ola Cariño!

E ela, claro, replicou:

- Terás valor Cheíño! Despois de vinte anos de marchar a por tabaco…

E comezou a chorar. E apertáronse mutuamente. E perdoouno. E esqueceu o pasado e o sufrido en soidade polos sacrificios soportados na crianza dos seus tres fillos, perdoouno acolléndoo de novo case sen reproches. O pobre do seu marido tamén sufrira o seu, seguramente vivise a vida como quixo até que non resistiu máis e volveu á súa terra. Volveu tan só cunha vella maleta, unha maleta corroída que soamente contiña unha garabata. O fracaso da súa andaina por terra dos Estados Unidos fíxose patente nas pertenzas que trouxo consigo, a súa estadía durante anos na cidade de New York levouno a pasar un inferno en certos momentos, un inferno do que puido escapar embarcando de novo cara á terra onde nacera para tentar recuperar a súa familia. Leocadia, sen saber nada del durante tanto tempo, chegou a pensar que morrera. Despois da dor e do rexeitamento inicial chegaron a recuperar o amor que procesaran o un polo outro, e os seus fillos, con máis de vinte anos, aceptárono igualmente. E a partir de aí, a familia enteira volveu camiñar unida.



A volta do seu marido non foi novidade ningunha para que Leocadia tivese que deixar o seu traballo de peixeira ambulante. Para conseguir o sustento para os seus non lle quedaba outra que acudir cada día á lonxa do peirao de Curuxeiras para tentar facerse cos mellores produtos frescos nas concorridas puxas. Logo, xa coa mercadoría ben suxeita no carro, comezar a súa andaina da mañá cara á procura da clientela fixa e de novos clientes que puidesen xurdirlle no traxecto até Serantes. Leocadia era moi coñecida por aqueles tempos no barrio, tiña moita clientela que lle mercaba peixe fresquiño, era moi querida e respectada, exemplo de mulleriña loitadora. A retina da liña do tempo lembra a rutina valorosa e constante durante moitas décadas da peixeira Leocadia empurrando o seu carro polas rúas de Serantes.  

Os fillos de Leocadia casaron, e co tempo convertérona en avoa, unha avoíña de setenta anos que continuou co seu traballo a pesar da idade. Pero; a vida, ás veces dá e ás veces quita, e sen que ninguén poida facer nada as vidas trocan nun sinxelo instante. E iso pasou na vida de Leocadia, pois unha negra mañá de verán ocorreu unha traxedia, un negro día vinte e tres do mes de agosto de mil novecentos sesenta e tres.

Como cada mañá, Leocadia dirixiuse co seu carro cara á lonxa de Curuxeiras, colleu a mercadoría que puido e procedeu a camiñar pola beirarrúa empurrando o seu carro; como sempre facía. A mala sorte quixo que durante o seu traxecto rutineiro, pola estrada de Copacabana cara á Serantes, un autobús da Armada Española esvarase tras frear ao atoparse de fronte cun ómnibus da compañía de Tranvías, polo que o vehículo militar levou por diante á peixeira e ao seu carro, matándoa no acto. O gran vehículo, “autobús da Marina”, empurrouna contra un muro de pedra e aprisionouna e atropelouna, ficando atrapada entre as súas rodas. O suceso causoulle a Leocadia unhas graves secuelas que provocaron a súa morte no mesmo momento. Foi necesaria a participación dun coche grúa para liberala. Posteriormente, trasladárona ao “Hospital da Marina”, onde certificaron a súa morte e cursaron as correspondentes dilixencias xudiciais. O seu enterro, con moito pesar xeneralizado en Ferrol Vello e Serantes, tivo lugar ao día seguinte no cemiterio de Serantes. 



Tiña setenta anos, morría vinte anos despois do regreso do seu marido das Américas. O condutor do autobús militar era un veciño de Ferrol Vello, e segundo din, ficou moi afectado polo suceso durante toda a súa vida. A sorpresa e o pesar en toda a bisbarra foi inmenso, para canto máis a dor da súa familia, dos seus fillos, dos seus netos e netas, e do seu emigrante marido cargado de remordementos. Os xornais locais do día seguinte informaron do suceso acompañando a nova coa foto do autobús enriba dun carro desfeito, aquel carro que con tanto agarimo construíra un dos fillos de Leocadia para facilitarlle o seu labor de venta ambulante. A xustiza determinou que a culpa fora do autobús militar e procedeu a indemnizar ao seu viúvo e aos seus fillos cun diñeiro escaso que non fixo esmorecer para nada a dor que provocou a perda da querida peixeira Leocadia. Todo un exemplo de muller boa, valente, constante e consecuente no sacrifico do día a día para alimentar aos seus. Un exemplo de bondade ao perdoar e acoller á súa parella despois de vinte anos de abandono. Unha mulleriña agarimosa. 

Esta foi a historia da miña bisavoa Leocadia Romero Otero, unha peixeira ambulante que deu coa súa coraxe unha verdadeira lección de vida.

Este relato foi modificado tras atopar novos datos na prensa da época, coa colaboración da biblioteca - hemeroteca do Ateneo Ferrolán, datos recollidos tanto no Diario de Ferrol como na Voz de Galicia do día 24 de agosto do ano 1963.  


Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


Cuarta Etapa


As alarmas dos móbiles dalgúns compañeiros peregrinos espertáronnos a todos sobre as seis e media de mañá. Fómonos aseando e preparando para emprender a última etapa do camiño, esperábanos Santiago de Compostela. O día anterior; o encargado que nos entregou as chaves do albergue, puxo o cuño na nosa credencial, aínda que xa non era obrigatorio levar os dous cuños a Santiago, pero antollábase necesario para completar as nosas.

Os meus pés xa non estaban tan inchados. As chagas parecía que ían curando de tanto Betadine e cambio de vendas. A ilusión por chegar a Compostela compensaba, mitigaba a dor que puidese estar a sufrir. Non tardamos en partir; esta vez, nesta etapa, fun acompañado. Acompañábanme dous peregrinos de Madrid. Saímos sobre as sete do albergue e paramos a tomar un café nunha cafetería do centro de Sigüeiro, polo que puidemos degustar un enerxético e pracenteiro café dobre cun croissant. Tras o almorzo, emprendemos a marcha. Comezamos co ritual de deixar unha pedra sobre a base de cemento dos indicadores do camiño, unha pedra sobre cada vieira. Había moitas pedras acumuladas dos peregrinos, moitos seguían o mesmo ritual. Naquela mesma cafetería puxéronnos o segundo cuño da credencial, polo que se quixese durmir no albergue de Santiago podería.


O traxecto cara a Santiago pasou rapidísimo falando de maneira amena coa compaña, camiñando sen présa pero sen pausa. Si houbo unha pausa para tomar unhas Coca-Colas nun bar a medio camiño. O traxecto cara a Compostela, desde Sigüeiro, transcorreu por unhas pequenas estradas secundarias e por uns camiños de terra rodeados de bosque, e no último treito, pola mesmísima estrada nacional. O corpo ía só, como en automático, impulsado cada vez máis pola proximidade do destino. A mente xa presentía que se estaba a acadar o destino, que o esforzo pagara a pena, pois estes días algo cambiou en min. O camiño fai que nos atopemos a nós mesmos en calquera momento no que esteamos perdidos ou fóra de lugar.

Comezamos a facer fotos nas proximidades a Santiago, pois durante case todo o traxecto, desde Sigüeiro, non houbera moita pausa para elas. Pero iso si, ao ir entrando na cidade, pola parte dos polígonos, comezamos a divisar as torres da catedral e o impulso de fotografar foi inmediato. As nosas caras reflectían alegría e satisfacción polo traballo realizado nestes días. Aos compañeiros de viaxe coñecéraos en Miño pero fóramos a maior parte do tempo distanciados, rematando xuntos na derradeira xornada. O gran esforzo feito do día anterior por superar Bruma e chegar a Sigüeiro permitiume reenganchar con eles e chegar xuntos á cidade compostelá.


Ao ir entrando na cidade fomos facendo fotos, fronte ou a rente, dos diferentes monumentos, estabamos desexosos de chegar canto antes á oficina do peregrino para poder entregar e cuñar as nosa credenciais, e se todo estaba correcto recibir “A Compostela”. Eran sobre a unha e media da tarde cando entramos na cidade vella, a peregrinaxe desde Sigüeiro leváranos cinco horas, pero foron cinco horas gratas e sen dor, nin de pés, nin de músculos, nin de espírito. Pensaba nas miñas mozas, na miña muller e na miña filla, pensaba que pronto virían a recollerme e que comeriamos xuntos nalgún restaurante da cidade. Xa me tardaba abrazalas.


E por fin, despois de tres días e medio camiñando desde Ferrol chegamos á praza Quintana, punto de encontro, onde se cruzan todos os camiños peregrinos para chegar á Praza do Obradoiro. Alí fixémonos unhas fotos contentos e satisfeitos. Non nos demoramos moito en acudir á oficina do peregrino, aínda había que esperar cola, ademais avanzaba lenta. Na cola había peregrinos de todo tipo, sobre todo estranxeiros, ingleses, alemáns, chineses e xaponeses. O certo é que polo camiño inglés non víramos a ningún deles, virían quizais doutros camiños. Tras unha longa espera, chegounos a quenda para ensinar as nosas credenciais cuñadas e de explicar as razóns da nosa peregrinación. No meu caso foi por algo espiritual, por atoparme a min mesmo, por renovarme por dentro e por fóra, e atopárame. Alí estaba despois de tanto camiñar. Sentíame ben. E así, finalmente, entregáronme "A Compostela" comunicándome que fixera o camiño moi rápido, tan só en tres días e medio e que aquilo tiña moito mérito. Polo tanto saín contento, radiante de orgullo e de satisfacción.

Antes de despedir formalmente aos compañeiros de viaxe fixemos unhas fotos. Despedímonos cordialmente. Quizais, noutros camiños, noutros momentos, volveríamos a nos a atopar. Fun cara á praza do Obradoiro e sentei no mesmo medio dela, xusto fronte a catedral, desde alí chamei á miña muller para dicirlle que as estaba a esperar. Xa estaban de camiño, xa viñan no coche. Eran as tres da tarde. Tiña fame.

Estiven unha hora esperando, pero a espera non me importou, o abrazo e os mimos son o mellor para unha pronta recuperación. Fixémonos as fotos de rigor procedemos a visitar a catedral, era o momento cume da miña viaxe a pé á cidade de Compostela. Aquel ano, como era ano santo, estaba aberta a Porta Santa, e por ela entramos á catedral.

A viaxe, a peregrinación, o reto, o esforzo, pagou con creces a pena. Fiquei satisfeito. Algo cambiou en min, sentíame moito mellor tras a teima. Quizais, esa tranquilidade é o que se obtén tras realizar o Camiño a Compostela, obtense unha iluminación sentida nas entrañas da mesma alma, un sentimento pracenteiro moi especial.


Relato creado por Xurxo M. Gago Chao

Os labregos do reino de Galicia estaban máis que fartos dos saqueos dos exércitos franceses, aos cales, non lles importaba o máis mínimo deixar sen alimentos a poboacións enteiras. Todo aquilo estaba a provocar pequenas reunións clandestinas entre os labregos para argallar novas formas de presión contra o inimigo francés. As cousas non pintaban ben. A xente tiña medo e fame. Había moitas malas novas sobre a situación nas diferentes poboacións galegas. Demandábase facer algo da maneira urxente. Estaba claro que os saqueos dos exércitos de Napoleón tiñan que rematar.

Corría o ano de mil oitocentos nove nun esmorecente mes de xaneiro, un fondo sentimento de cambio manifestábase no ambiente do pais, un ambiente bélico e sobresaltado pola presenza de tropas inglesas, francesas e portuguesas, no noso territorio galaico. Os habitantes do antigo reino sufrían asemade os continuos abusos dos “Gabachos” (dos montañeses groseiros), como se lles chama aos franceses despectivamente dende o século dezaseis. Estes roubaban os alimentos que a xente das aldeas tiña acumulados para o inverno, deixándoos sen nada co que abastecerse, moitas veces ata levaban aos animais.

Trala capitulación da cidade da Coruña ante o exército francés do Mariscal Soult, o vinte de xaneiro, un continxente de soldados franceses marchou cara a cidade de Ferrol ao mando do xeneral Mermet; e estes foron vistos, detectados, á altura de Miño por un grupo de aldeáns que andaban nunha asemblea improvisada trala capitulación da cidade herculina. Non se sorprenderon moito ao velos, chegaron á conclusión de que se dirixían ao porto ferrolán, onde a Armada Española tiña algúns do seus navíos.

Uincentius era o nome do líder dunha aldea ártabra, un home forte e rudo, moi malencarado, que nos derradeiros tempos dedicábase a falar en contra dos franceses e da capitulación ante eles, instando a levantar armas coma se facía noutros lugares. E a partir daquela xuntanza formouse un pequeno grupo de no máis de vinte persoas guerrilleiras dispostas a facer fronte aos exércitos napoleónicos.

Enviaron un mensaxeiro cara a Ferrol, o cal, cabalgou rapidamente ao lombo dun veloz cabalo ata chegar á altura do arsenal ferrolán. Ao velo fatigado, nervioso e pudoroso, nun principio, os gardas da entrada nin caso lle fixeron. Pero ao pouco púxose a botar berros avisando de que viñan os franceses cun destacamento armado, polo que, tras as súas insistencias, os gardas españois déronlle tal malleira que o deixaron tendido no chán cun charco vermello preto da súa cabeza. Non tardou en morrer. Ao pouco, pasou un carro tirado por un par de cabalos vellos e o cadáver foi tirado na traseira de maneira moi desprezativa. O que sabía o mensaxeiro non o puido comunicar, polo que se achegaban os exércitos franceses sen que ninguén estivese facendo nada para impedilo.
Os homes de Uincentius estaban a vixiar ao destacamento que paseniño  camiñaba cara a Ferrol. Estaban á espera do momento oportuno para atacar de maneira selectiva a aqueles soldados. Querían arrebatarlles os alimentos e carros con provisións que levaban para alimentar ás súas familias.

Por outra banda; os castelos de Ferrol estaban seguindo unha xornada de rutina, non estaban ao tanto do avance dos franceses, e si o estaban tanto lles deu, pois alí ninguén se moveu para nada. Atopábanse uns trescentos soldados nos diferentes fortes, e moitos máis fortaleza da Palma, pero todos eles estaban moi tranquilos, e algúns, bébedos.

O valente rapaz Ansulfo foi o elixido para comezar un pequeno ataque sorpresa contra o exército ao mando do xeneral Mermet. O rapaz tiña a misión de marchar correndo a lombo dun cabalo mentres portaba nas súas mans uns fachos ardentes para arroxalos contra o grupo de homes franceses e crear un pequeno caos. E fíxoo, con moita coraxe e decisión. Galopou e galopou ata sentir coma un anaco do seu brazo dereito saltaba polo aire ao recibir o  disparo do arcabuz dun soldado “gabacho”. Ao pouco caeu ao chán. Os soldados deixarono alí para preocuparse doutro grupo de asaltantes que xa mataran aos condutores dos carros das provisións e escapaban con eles internándose no frondoso bosque.

O xeneral enfadou, chamou de todo, e a berros, aos milleiros de homes do seu destacamento. Convidounos a todos a estar máis que atentos aos ataques dos famélicos poboadores. Atopábanse sen provisións, polo que terían que saquear de novo antes de asediar aos castelos, pois os seus homes sen comer no ían a ser moi bravos. Continuaron o camiño, esta vez, observando con máis atención todo o seu redor. Os soldados españois erguéronse dos seus asentadoiros, puxéronse en posición de ataque, eran tan poucos que tiveran que enviar a algúns soldados para recrutar milicianos cos que facer fronte ao exército napoleónico. Os franceses xa estaban case preto dos castelos.

Na aldea de Uincentius, aqueles labregos valentes, estaban a descargar tres carros cheos de provisións para dous invernos. Esta vez ninguén se ía rir deles, deixarían o necesario e agocharían o resto nalgunha leira frondosa. Aquela noite fixeron unha festa onde non faltou o pan, a carne, o viño e as deliciosas lambiscadas feitas polas xoves mulleres, filloas e torradas con mel. Naquela noite escoitáranse pequenos refugallos, moitos sons de disparos que indicaban que os franceses estaban a asediar Ferrol e os seus castelos. Sabían que se acudían morírían todos, xa terían tempo para loitar e gañar.

Despois de catro días de asedio, os castelos ferroláns, caeron nas mans do exército ao mando do xeneral Mermet e as autoridades ferroláns víranse na  obriga de firmar un humillante documento onde recoñecerían a capitulación a favor do rei Xosé Bonaparte. Os españois víronse na obriga de entregar os buques atracados no arsenal, unhas tres fragatas e sete navíos, ademais de máis de mil canons coa súa munición correspondente. Os franceses foran os momentáneos vencedores pero centos de milicianos galegos do norte avanzaban cara as terras de Pontevedra liderados por Uincentius, todos eles ben dispostos a axudar na reconquista de Vigo. Pero iso é xa outra historia …

Relato creado por Xurxo M. Gago Chao

Terceira Etapa 

Espertei antes de que soase a alarma, durmira do tirón desde as nove e media da noite. Eran case as seis e media cando levantei. Facía frío. Todo estaba en silencio, moito silencio. Tras mirar pola xanela descubrín unha brétema que o cubría todo, inda non amencera, pouco podía distinguirse na escuridade. Fixen as curas das feridas dos pés, novamente, e prepareime para afrontar a terceira etapa, quizais máis dura que a anterior.

Tras recoller todo e arrombalo como era de rigor, baixei á planta baixa onde me acomodei para degustar unha peza de froita e un zume mentres vía a televisión. Tomei un par de barriñas enerxéticas, apaguei todo, pechei o local e paseniño emprendín a marcha cara ao bar onde deixei as chaves do albergue de Leiro para logo tirar a andar cara a Bruma. 

Xusto ao final de Leiro atópase Casa Xulia, un restaurante moi anunciado en diferentes cartaces que o peregrino vai atopando ao longo da segunda etapa, o último bar para coller provisións antes de subir a montaña. Dáse a curiosidade de que mencionados cartaces están pendurados nos troncos das árbores no medio do bosque, cartaces anunciados cun número asignado por se ao peregrino lle entrase a fame tan só tería que dicir en que número de cartaz se atopa para que lle levaren un bocadillo e onde, tamén, se ofrece a posibilidade de chamar a un taxista para que vaia a recoller a o cliente ao número de cartaz correspondente. Aquel ofrecemento publicitario nas árbores transmitiume moita seguridade, pois facíaseme difícil camiñar en solitario por aqueles camiños de bosque interminable polo que ao ver aquel pequeno cartaz anunciando civilización achegábame tranquilidade. Se quixese abandonar chamaría a un taxi, se quixese comer chamaría para que me trouxesen un bocadillo. A loxística é moi importante.

Entrei en casa Xulia para tomar un café dobre de pota acompañado dunhas madalenas. A amable dona, Xulia, fíxome entrega de dúas torradas, xentileza da casa, que degustei encantado. Todo un enerxético almorzo para comezar a subir cara a Bruma. Xulia deume unha serie de indicacións sobre a dureza da subida e desexoume un feliz camiño. Antes de irme, aprovisioneime cuns petiscos tipo kit-kat e con dous Aquarius de laranxa en lata. Xa estaba listo para subir a pesar das chagas e das maniotas.

Tomárame case unha hora co almorzo. Xa amencera ao saír do local. Comecei a camiñar seguindo as indicacións. O camiño pasou de estar asfaltado a ser un típico camiño bulleiro, estreitándose cada vez máis até pasar a converterse nunha senda de bosque inmenso poboado de eucaliptos, carballos, loureiros, nogueiras, castiñeiros, e moi frondosa e distinta vexetación. A medida que fun ascendendo puiden descubrir as fermosas e brumosas vistas. Era evidente o meu cansazo tras o esforzo, aproveitei o peso da mochila para manter a verticalidade, o estreito camiño ascendente do bosque íaseme facendo interminable. Convencinme de que aquela subida de catorce quilómetros ía ser todo o tempo naquelas condicións. Tiven que facer unha pequena parada en plena ascensión. As pernas, os xeonllos sobrecargados, os xemelgos subidos, os pés feitos po, toda unha subida sufrida. Afoutei coraxe e funme empurrando até ir collendo un ritmo constante ao camiñar coordinando os meus pasos co apoio do bastón de peregrino.

Levoume toda a mañá percorrer os quilómetros de subida cara a Bruma, o camiño foise alternando de novo entre asfalto e terra, entre bosques e cotos de caza e civilización. O terreo foise achandando até que un cruceiro no medio da nada indicoume que chegara ao cume da subida e que a partir daquel momento o terreo xa ía ser máis chairo. Saquei as fotos de rigor e tomei un anaco de chocolate e un Aquarius para repoñer as forzas investidas. Renovei a marcha.

Desde que se achanda o terreo até que se chega ao mesmo albergue de Bruma aínda hai uns cuantos quilómetros, para min, tras a subida e as chagas, supuxo un gran esforzo percorrelos. O meu camiñar era dunha lentitude anormal, a mochila pesaba, as miñas pernas pesaban, todo pesaba menos a miña mente. Ela; a pesar da dor, ía lixeira e amena, entretida, pensado en cousas positivas e gardándose en escenas a bela paisaxe que me estaba a rodear. Cheguei, por fin, ao albergue de Bruma. Levaba medio día de atraso na miña peregrinación. A partir daquel momento quedábame unha etapa enteira por diante Bruma – Sigüeiro. Eran case as dúas da tarde, boa hora para comer, para descansar un pouco, o meu corpo demandábao.

Tomei varias barriñas enerxéticas ademais de dous iogures. O albergue estaba pechado pero unha pequena oficina adxacente estaba aberta. Atendeume o xestor do albergue e cuñou a miña credencial despois de interrogarme cunha serie de preguntas sobre a miña viaxe e comunicarme que case non chego a cuñar porque el pechaba a súa oficina ás dúas. Tomeime un chocolate de máquina. Descansei na parte traseira onde había un xardín moi bo coidado. O albergue e a súa contorna estaban para o gozar do peregrino, e eu goceino, tras non poder facelo a noite anterior.

Tras case unha hora de descanso volvín retomar a marcha e dispúxenme a superar aquela localidade, tiña por diante unhas longas rectas de asfalto. Comecei a camiñar case que en automático, con resignación de peregrino teimei e teimei, andei e andei, pois chega un momento no que o cerebro da ordes de movemento sen que nós teñamos que estar atentos a tal mester, para así poder ocupar a mente mentres se anda en meditacións profundas ou liviás. Funme atopando igrexas, cruceiros, un xigantesco peregrino de pedra mentres ía superando os distintos lugares que as vieiras indicaban. Atopei un pequeno Dino de cor verde que me sorprendeu no medio daquela paisaxe rural galega. 

As miñas meditacións íanme levando á conclusión de que se non apertaba o paso chegaría pola noite ao albergue de Sigüeiro pois inda tiñas trinta quilómetros até chegar alí. Pero, ao apertar máis o paso, as chagas queimaban e doían excesivamente, e eu, tentaba esquecerme delas no meu afán de apurar. Como case non comera parei case á altura de Ordes, morría de fame, e con todo, decidín parar nun restaurante . Naquel restaurante de Ordes puxéronme outro cuño na credencial e desgustei un bocadillo de tortilla e un café. A mochila pesaba en exceso pois estaba cargada de roupa húmida da suor dos días anteriores. Aproveitei para mercar no bar máis provisións para o resto do camiño até Sigüeiro.

Falei por teléfono coa muller e a filla, falar con elas deume o impulso que precisaba para continuar. Pensaba nelas, e tamén pensaba nun pracenteiro baño e nunha estupenda cea, pero o tempo apremaba e non me deixei influenciar por las debilidades dos praceres terreais para non decaer a marcha e para cumprir o meu obxectivo de purificarme de corpo e alma camiñando. Acelerei o paso, eran máis das cinco da tarde cando pasei a dous quilómetros de Ordes pola parroquia de San Paio de Buscas.

Non parei de camiñar en catro horas, coa compaña do meu pensamento e da paisaxe fun avanzando sen máis. Quería chegar ao albergue antes da dez da noite, pero o caso é que non sabía onde se atopaba. Fun enchendo o meu corpo de calorías con zumes e muesli. Parei a cambiar de calzado, pois as botas que tiña postas me estaban a producir moita dor nos dedos. Puxen uns tenis normais, os cales permitíronme camiñar moito mellor e diminuíron a dor.

Cheguei exhausto ao centro de Sigüeiro, preguntando polo albergue de peregrinos. Xa tiña os cuños para o dereito a pasar a noite do albergue de Bruma e do restaurante de Ordes, só desexaba que estivese aberto o albergue de Sigüeiro e que alguén puidese atenderme. As miñas sospeitas eran infundadas, pois tras preguntar nas proximidades dun bar, tan só tiña que cruzar unha rúa e baixar unha costa para chegar ao pavillón que facía de albergue en Sigüeiro. E, xa alí, atopeime cos compañeiros peregrinos que coñecera no albergue de Miño. Comentamos as nosas experiencias até que veu o encargado do albergue coas chaves. Unha vez dentro aproveitei para ducharme e instalarme no chan cun colchón e o meu saco de durmir, non había camas, a instalación era un pavillón de deportes. O lugar habilitado era o chan pero proporcionaban colchóns, os cales, estaban apiñados sobre unha parede.

Os meus compañeiros peregrinos decidiron saír a cear, pasaban as dez da noite, pero eu estaba moi canso. Tiña dous bocadillos, mazás, laranxas, plátanos e algún iogur, polo que ceei alí mesmo. Apaguei as luces despois de facer as curas aos meus pés e de preparar a roupa para a mañá seguinte. Non tardei moito en durmirme despois de revivir algunhas escenas dos últimos días e de imaxinar a chegada a Santiago de Compostela o día seguinte.

Fin da Etapa

Relato creado por Xurxo M. Gago Chao

 

Xosé tiña o costume de acudir cada día ao piñeiral de Doniños e durante vinte minutos percorría ao trote o circuíto de terra para logo rematar realizando exercicios varios tombado no campo. Para finalizar facía varias carreiras rápidas. Ás veces se tombaba a descansar no campo boca arriba, mirando ao ceo. Xa chegara a noite, eran máis dás sete e media da tarde. Aquel día decidiu manterse tombado máis tempo do debido e durmiuse do cansazo. Cando espertou tiña as súas roupas húmidas, os refachos fríos de vento lle tiñan entumecidos os músculos ata o punto de que case non podía mover as súas pernas. Fixo un esforzo por elevar os seus xeonllos até que conseguiu manterse coas pernas flexionadas. Tremía de frío.

Ao levantarse viu algo no ceo que o detivo de inmediato, quedou perplexo ao ver unha luz cada vez máis grande e máis intensa. Aquela luz achegábaselle. Detívose fronte a el. Era un xigantesco círculo de luz dun metro e medio de diámetro, coma un enorme ser de luz. O resplandor non danaba os seus ollos, pero, á súa vez, o iluminaba cunha intensidade fascinante. Aquela luz dáballe calor. Ficou máis dun minuto coma aparvado, mirando para a luz, esta permanecía inmóbil a uns escasos metros del. Xosé tiña medo, non saía do seu asombro ao comprobar que aquela calor o vigorizaba de xeito milagroso. Non sentía cansazo, sentíase a gusto sendo iluminado por aquela luz tan acolledora. O medo desapareceu pouco a pouco ao sentirse cada vez máis consciente de que estaba a vivir un encontro con seres doutra dimensión ou doutro planeta.

Tras uns instantes eternos, a luz desapareceu nun pestanexar de ollos. O rapaz quedou perplexo. Levantouse dun salto e buscou polos arredores do lugar. Unicamente atopou escuridade. Dirixiuse ao seu coche. De camiño á súa casa non podía facer outra cousa que darlle voltas á escena que vivira, decidindo non llo relatar a ninguén para que non cresen que era un lunático fabulador. Despois daquilo comezou a investigar sobre aquel tipo de aparicións. Xa nunca máis sería o mesmo sabendo da presenza entre nós deste tipo entidades enerxéticas. Serían seres de luz ou extraterrestres?

Dende entón, Xosé acude ao piñeiral todos os seráns para cumprir coa súa cita diaria de exercicio. Dende aquel suceso tomou por costume ficar máis de tempo polos redores, esperando atoparse de novo con aquel estraño ser.


Preguntábase que tipo de entidades circulaban preto de nós:

- Están aí os seres de luz? Hai extraterrestres nas nosas terras? Alguén máis viviu esta experiencia? -Pensaba.
se di que existen. Chamáronlle a atención os “Orbs”: - Que era iso dos “Orbs”? Por que saían nas fotos? Chegou á conclusión de que non era o único intrigado por estes temas sobrenaturais. Era un máis dos moitos que presenciaran a un ser de luz. Soubo que este tipo de seres existen a miles, nesta e noutras dimensións.

Pero, isto, haberá quen o crea e haberá quen non.

Relato creado por Xurxo M. Gago Chao

Acostumados á chuvia, miles de emigrantes das terras xermanas, viaxaban polas chairas galegas en busca dun lugar para instalarse de maneira definitiva. As lexións romanas estaban xa ben debilitadas, non exercían os labores represores de entón. As xentes das terras do noroeste ibérico tiñan fama de bravos guerreiros, pero foron amainados polos romanos invasores despois de moitas liortas locais. A beleza das terras do Finisterrae era moi atraente para  a xente de fora. Gallaecia converteuse nun atractivo para comezar unha nova vida. Chegaban os suevos.

No ano catrocentos dez despois de Cristo andaban os romanos abraiados ante a cantidade inxente de persoas chegadas de terras xermanas á Gallaecia. Tanta foi a presión deste novos inquilinos galaicos que forzaron un acordo cos romanos para tomar o control político da Gallaecia. Estableceuse un Foedus, un acordo de ocupación entre Roma e o rei suevo tras recoñecer este a superioridade do emperador. Houbo, pois, algunha rebelión local, por mor de que os donos dás terras galaicas foran rudos á hora de recoñecer o reinado suevo que se estaba a impoñer. Entre os suevos e os nobres feudais galaicos realizaron distintos amaños para rematar de asinar unha nova orde feudal. Os nobres xuraron lealdade ante o primeiro rei suevo, o primeiro rei feudal da Europa medieval chamado Hermerico. Primeiro rei da Galliciense Regnum e recoñecido pola Roma Imperial.

Na antigo reino de Gallaecia os servos era xente campesiña, xentes galegas que traballaban as terras e rendíanlle o tributo imposto o rei. Houbo unha formal convivencia durante varios séculos entre as xentes e os nobres feudais, uns pagaban o tributo e os outros protexíanos de calquera invasión de fora. E así, estableceuse un reinado na Gallaecia que asentou durante un bo tempo, chegando a ser o único estado europeo do medievo, logrando organizar a súa propia moeda nacional galaica e chegando a obter varias alianzas internacionais que recoñecían a Galliciense Regnum coma un estado consolidado.

Cento setenta e cinco anos despois, no ano cincocentos oitenta e cinco, o rei visigodo Leovigildo venceu nunha cruenta batalla o rei Andeca de Gallaecia, polo que remataba a época de reinado suevo e chegaba unha nova de reinado visigodo. O reinado visigodo en Gallaecia deu lugar o primeiro roubo oficial da Hispania aos galaicos, pois os tesouros dos suevos xuntados polos tributos dos galegos durante anos foron arrincados das arcas do reino galaico para os gastos da Hispania. 

Os reis visigodos mantiveron a orde institucional instaurada polos suevos e durante máis dun século foron os gobernantes do Reino de Gallaecia. Sendo o rei visigodo Rodrigo o derradeiro rei dos galaicos. A partir do ano setecentos dez, tras a chegada dos islámicos a Hispania, afúndese o goberno visigodo. Aínda que os islámicos chegaran ata as mesmas portas da cidade de Santiago de Compostela, onde nunca antes chegara un musulmán, non repercutiu moito na sociedade galaica. Ata que no ano setecentos vinte dous, “Don Pelayo”,  comezara a reconquistar a península Ibérica dando nacemento á monarquía católica española; a cal, foi imposta gradualmente, con moitas artimañas, e instaurada nas outrora terras pertencentes ao Reino de Gallaecia, aquel primeiro reino do medievo. O sufrido reino estado de Gallaecia xa sufrira espoliación dos romanos, logo dos suevos, e cando mais felices eran os galaicos con moeda propia, chegaron os godos e logo os mouros; rematando co imperialismo español. Os reinos españois fixeron todo tipo de estrataxemas indecentes para repartir as terras galaicas aos nobres, condes e duques, aos caciques, todos eles leais á monarquía imperialista castelá, todos eles dedicáronse a gobernar Gallaecia en nome do rei de España. Unha España arrexuntada á forza, que quixo engulir a totalidade do territorio ibérico nun mesmo estado monárquico ata conseguilo.

A historia débelle moito a estas terras de Galicia. Débelle a honra arrebatada. Débennos un recoñecemento de estado diferenciado, débenos a verdadeira historia arrebatada. Deberiamos estar libres dunha desgaleguización imposta ao longo dós séculos polos gobernos centrais españois, que desacreditaron a conciencia a historia da nosa terra e os vínculos que nos unen, como a fala e as costumes e tradicións galegas que inda na actualidade perduran. É case unha obriga sentirse  nestes tempos máis galegos que nunca, antes de que esmoreza de todo a nosa honra e a nosa dignidade arrebatada durante séculos. Hoxe en día moitos galegos miran para fóra, dándolle valor ao de fóra e desprezando o que ten o seu carón. O españolismo reinante conseguiu eliminar unha unidade exemplar coma aquela das revoltas irmandiñas contra os poderosos, os mesmo poderosos que inda camiñan nestes tempos de revoltas sociais. Os tempos non cambian, os caciques aínda existen na nosa terra invadida de propotencia ibérica. 

Relato creado por Xurxo M. Gago Chao


 
Segunda Etapa - Miño - Bruma

Espertoume a alarma do espertador dun dos meus compañeiros de cuarto do albergue de Miño ás seis e vinte da mañá. Non podía moverme, doíame cada músculo do corpo. Tiña soño, cansazo acumulado, pero tras un repentino impulso decidín levantarme dun salto para darme unha ducha fría. Fíxeno. Non tardei en estar listo e sentarme á mesa para degustar un par de zumes e un pasteliño dos que ofrecían aquelas máquinas expendedoras do albergue. Abastecinme de auga, saudei ao resto de peregrinos, e emprendín a miña segunda etapa do camiño inglés.

Eran as sete da mañá dun sábado de outubro, aínda era noite, e a sensación ao comezar a andar e atopar a primeira vieira foi de ánimo absoluto. Propúxenme atopar un bar e tomar un café, pero todos estaban pechados e continuei a marcha.

Tras abandonar A Ponte do Porco a subida de Miño era un pequeno adianto do sufrida que ía ser para min esta etapa, as pequenas chagas do día anterior, ben tratadas durante a noite, ían empeorar seguro. As pernas avanzaban pesadas e xa non andaba tan fluído coma o día anterior. Sen o café da mañá, máis o soño e o frío, provocaron que sentase nunha marquesiña antes de chegar a Betanzos para descansar un pouco. Naquel lugar, preto da estrada nacional en dirección á cidade dos cabaleiros, “repense” moitísimo a idea de continuar ou abandonar. Pasaron varios autobuses de liña dirección a Ferrol, ata me convidaron a entrar abrindo as súas portas, pero a miña forza de vontade e a miña fe por chegar a Santiago andando puideron con iso e con máis.

Tiven que esperar un par de horas, pois ata xusto na entrada de Betanzos non atopei a primeira cafetería aberta. Alí tomei un café dobre cun croissant e un zume de laranxa, todo un peregrino do século vinte, unha parada en “boxes” para emprender a marcha con máis enerxía. No mesmo bar onde almorcei, tras solicitarllo, puxéronme o primeiro cuño do día para a credencial, tan só quedábame un para me asegurar pasar a noite no albergue de Bruma.





En pleno centro de Betanzos había unha feira; as vieiras por alí indicábanme paso e, eu por alí pasaba, observando, sendo turista máis na miña terra. Fascinoume, apreciaba mellor as cousas, estaba desprendido do stress cotián do mundo, coma se estivese dentro dun soño observaba as escenas cotiás das xentes pasando entre elas coma se fose invisible. Os persoas de Betanzos xa estaban afeitas a ver pasar polas súas rúas peregrinos de camiño á cidade compostelá.


Pasei Betanzos, un peregrino metálico vestido ao modo tradicional sinalábame o camiño, como dicíndome. - Por alí amigo, feliz camiño. E eu continuei por alí, saudándoo, dándolle as grazas pola súa amabilidade. O certo é que moitas das persoas que identifican a un peregrino saúdano e deséxanlle bo camiño, pois saben do sufrimento que supón das tantas historias que lles contaron nas súas pequenas paradas de descanso.

As vistas brumosas da paisaxe ben se relacionaban co destino desta segunda etapa, Bruma. E, con todo, así foi, rumbo a Bruma.

Esta etapa é a máis bonita do camiño; aínda que supoño que iso será cuestión de gustos, porén, para o meu gusto, é a máis bela e esplendorosa. Avancei imperioso co bastón de peregrino polos camiños dos bosques do Encoro de Abegondo, por Terra “dás Mariñas”; respirando o agradable cheiro a piñeiro, transitando os bosques quizais máxicos, cos seus “mouros”, elfos, trasgos, sílfides e fadas fermosas pululando entre os ocos das vellas árbores recubertas de moio e plantas enredadoras dunha intensa cor verde. Preciosos cabalos andaban ás súas anchas por terreos próximos ao río Mero, pequenas aldeas divisábanse ao paso que facíanme apreciar a fermosura dos rústicos costumes galegos de labrado e sementado. A variedade de espantallos, o “feísmo” dalgunhas casas, todo iso é o que o peregrino se vai atopando no seu constante camiñar.

Tras saír dun espeso bosque transitei un pequeno treito polos restos do camiño orixinal, moi poucos restos para tanto camiño.

É moi fácil relatar a historia, pero non tan doado vivila, as chagas xa sangraban. Tiven que parar en varias ocasións para retirar as vendaxes dos pés e limpar con Betadine as feridas. Esta etapa estaba a ser moi alentadora en canto á paisaxe, pero moi dolorosa en canto á dor.

Por un treito do camiño coincidín cun peregrino alemán que chapurreaba español. Ao verme coxear, preguntoume se necesitaba adhesivos para a pel, díxenlle que non, que estaba servido delas. Contou que el xa realizara varias veces o camiño, que viña de cando en vez de Alemaña para facelo, e ía cambiando de camiño, tocándolle esta vez ao inglés. Antes de despedirse advertiume da dureza da subida a Bruma, díxome que se non apuraba podería collerme a noite en plena subida, e que cando chegase a Bruma podería ter o albergue pechado. Ao velo avanzar, e ao velo adiantar, deixoume pensando en se podería logralo ou non. Con todo, decidín parar a comer os bocadillos de Sándwich que fixera pola mañá no albergue de Miño, ademais dalgunhas pezas de froita. Aquel parón indicoume que as pernas estaban a piques de sufrir cambras, e aínda quedábame o peor.


A subida a Bruma eran catorce quilómetros costa arriba. Tras descalzarme un intre observei os calcetíns con pequenas manchas de sangue, as chagas xa eran sanguentas. Calquera entendido obrigaríame a parar e a curar as chagas, pero o meu afán por continuar convencíame á contra, non quería abandonar.

A tarde foi sorprendéndome no medio do camiño. Seguín sempre o ritual de poñer unha pedra en cada vieira, xa era algo automático, pois era ver unha vieira e agacharme a buscar unha pedra para pousala. Como algunhas non estaban moi accesibles, tiven que tirar a acertar, a facer canastra na base do poste da vieira, e nalgunhas ocasións perdía uns segundos valiosos en deixar a pedra, pero non quería deixar ningunha sen poñer.
Ao chegar á localidade de Leiro; xusto antes de empezar a subida a Bruma, e tras o estado dos meus pés, decidín quedarme a descansar e curar mellor as doenzas que me incomodaban o andar. Tras mirar o mapa descubrín que nesa localidade había un albergue para peregrinos. Ante o estado dos meus pés e a baixa moral que tiña antes de afrontar a subida do monte, tomei a decisión irremediable de quedarme a durmir no albergue de Leiro e non completar a etapa. Eran case as sete da tarde e aínda non había nin empezado a subir, polo que non chegaría a tempo ao albergue de Bruma, pois xa me avisaran os peregrinos en Miño que quen o xestiona éra moi rigoroso no horario e pechábao a partir das dez da noite. 
Como dubidaba chegar antes desa hora, tras a lentitude dos meus pasos, dirixínme cara á primeira casa avistada e pregunteille a unha señora polo albergue. Contestoume con amabilidade enviándome a un bar que estaba a uns cincocentos metros, e explicoume que nese bar entregaríanme a chave do albergue tras cubrir os meus datos e facer o pago correspondente de catro euros. Tamén me dixo que alí me poñerían o cuño á credencial, algo que acougou a miña inquietude, pois tan só tiña un cuño en todo o día, o do bar de Betanzos onde almorzara.

Cheguei ao bar a duras penas, arrastrando os pés doridos e sanguentos. Alí tomei dúas bebidas de sales minerais e un bocadillo de lombo con queixo. A dona do establecemento atendeume con moita presteza tras explicarlle as miñas lesións nos pés. Púxome o segundo cuño na credencial, o que me daba dereito a durmir en albergue, e tras darme unha serie de indicacións sobre o local habilitado como tal entregoume as chaves. Díxome, que se madrugaba á mañá seguinte, llas deixase nun lugar concreto cando pasase polo bar. Despois dun breve descanso no bar dirixinme cara ao que no seu día fora un colexio público, eran máis das oito e media da tarde cando fixen entrada no albergue de peregrinos de Leiro.

O albergue era un edificio de varias plantas con sofás, mesas e cadeiras, televisión, xogos, etc, na planta baixa, parecía un local social. Na planta de arriba había unhas habitacións con varias liteiras, elixín a que máis me conveu pois estaba só. Todo o edificio á miña disposición, un agasallo para o descanso do peregrino. Iso si, non había auga quente. Tardei en decidirme, pero a pesar do frío que facía, ducheime en auga fría e tras rematar fíxenlle as curas ás chagas que estaban en carne viva.

Logo de todo preparei o meu saco de durmir na liteira e deiteime preto das nove e media da noite. Comecei a pensar e a planificar na miña mente a terceira etapa, algo que xa se me antollaba máis que difícil, pois a pesar do estado dos meus pés á mañá seguinte tería que recuperar o tempo perdido. Naqueles pensamentos estaba cando quedei durmido.

Fin de Etapa.


Relato escrito por Xurxo M. Gago Chao

inicio seguinte
Hai motivos … Unha boa razón fonda e sentida, algo que che pete, ¿que máis dá?, algo que che anime o día, un desexo, un paseo ou un cantar. Unha boa razón fonda e sentida, algo que che pete, ¿que máis dá?, algo que che dea alegría, unha boa melodía, un verso ou un xantar. Unha boa razón fonda e sentida, algo que che pete, ¿que máis dá?, algo que che dea enerxía, lembrar, reflexionar ou meditar, algo que te axudaría inda con chagas a camiñar, algo da túa porfía, dicirlle a vida: - Éche o que hai! Poema de Xurxo M. Gago Chao
tintero

© XURXO M. GAGO CHAO

O Nemetum do Galaicum



logoweb